Międzynarodowe normy jakości

Normy są nieodłącznym narzędziem kształtowania jakości w technologiach galwanotechniki. Nowa ustawa o normalizacji, która weszła w życie od 1 stycznia 1994 roku, wprowadziła zasadnicze zmiany w podejściu do problemów normalizacji, tak w sensie użytkowania norm, jak i prac normalizacyjnych. Zmniejszyła się rola państwa, jako systemu wprowadzania i nadzoru stosowania norm, punkt ciężkości przeniósł się na układ zamawiający – wykonawca, którzy umawiają się co do rodzaju stosowanych norm. Zlikwidowano branżowy układ ośrodków normalizacyjnych i powstały Normalizacyjne Komisje Problemowe, które prowadzą niezbędne prace normalizacyjne. Szeroko rozumiane problemy galwanotechniki wchodzą w zakres Normalizacyjnej Komisji Problemowej nr 106 ds. Korozji i Ochrony przed Korozją Materiałów Metalowych (przew. prof. dr T.Biestek, sekretariat umiejscowiony w Instytucie Mechaniki Precyzyjnej w Warszawie). Zadaniem Komisji jest nie tylko opracowanie nowych norm, ale również dostosowanie dotychczasowego systemu do wymagań normalizacji EN/ISO, w związku z biegnącym procesem przyjmowania Polski do Wspólnoty Europejskiej. Tak przekształcone normy posiadają już międzynarodowe oznaczenia typu PN-ISO lub PN-EN-ISO.

Równoległym nurtem, od początku lat 90-tych, przedmiotem zainteresowań jednostek prowadzących technologie galwanotechniczne sa normy dotyczące zarządzania jakością i zapewnienia jakości, znane pod hasłem „ISO-9000”. Prace z tego zakresu koordynowane są przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji.

Polskie normy z obszaru galwanotechniki
—————-

Normy z zakresu galwanotechniki i dziedzin pokrewnych (np. przygotowanie powierzchni pod powłoki, natryskiwanie cieplne) można podzielić na dwie główne grupy; normy dotyczące materiałów do wytwarzania powłok (sole, roztwory, anody) oraz normy dotyczące wytwarzanych powłok oraz metod ich badań. W poniższym zestawieniu przedstawiamy normy PN i BN w kolejności ich powstawania wraz z danymi dotyczącymi stanu ich aktualizacji. Dla ważniejszych norm podane są numery odpowiednich norm ISO.

Normy, które są aktualnie w stadium opracowania zmian przez Komisję nr 106 lub PKN, oznaczono symbolem „>PN…” lub „w opr.”.

###Materiały, kąpiele

  • PN-73/H-92909 Srebro-Anody
  • PN-73/H-92910 Miedź Anody
  • PN-85/H-92912 Cynk-Anody
  • PN-70/H-92913 Kadm-Anody
  • PN-82/H-92914 Nikiel-Anody
  • PN-73/H-92915 Mosiądz-Anody
  • BN-75/6068-01 Sole dla celów galwanotechnicznych – Cyjanek miedziawy (PN…)
  • BN-66/6068-02 Sole dla celów galwanotechn. – Cyjanek potasowy galwanotechn. (PN…)
  • BN-66/6068-03 Sole dla celów galwanotechn. – Węglan sodowy galwanotechniczny
  • BN-66/6068-04 Sole dla celów galwanotechn. – Cyjanek srebra galwanotechniczny (PN…)
  • BN-75/6068-05 Sole dla celów galwanotechn. – Siarczan miedziowy (PN…)
  • BN-75/6068-06 Sole dla celów galwanotechn. – Cyjanek sodowy (PN…)
  • BN-75/6068-07 Sole dla celów galwanotechn. – Cyjanek kadmowy (PN…)
  • BN-75/6068-08 Kwas fosforowy dla celów galwanotechn.
  • BN-67/6068-09 Sole dla celów galwanotechn. – Siarczan strontowy
  • BN-67/6068-10 Sole dla celów galwanotechn. – Fluorokrzemian potasowy
  • BN-76/6068-11 Bezwodnik kwasu chromowego dla celów galwanotechn. (PN…)
  • BN-69/8527-02 Elektrolit do złocenia żelazocyjankowy
  • BN-69/8527-03 Elektrolit do trawienia (odzłacania)

###Powłoki, metody ich badań

  • PN-72/H-01015 Ochrona przed korozją – Galwanotechnika . Nazwy i określenia
  • ISO 2080/1981 Elektrolityczne osadzanie metali i procesy pokrewne – Słownictwo- Wydanie trójjęzyczne
  • ISO 2079/1981 Obróbka powierzchniowa i powłoki metalowe – Ogólna klasyfikacja terminów
  • PN-69/H-04609 Korozja metali – Terminologia
  • ISO 8044/1989 Korozja metali i stopów – Słownictwo
  • PN-78/H-04608 Badanie korozji metali – Skala odporności na korozję
  • PN-67/H-04633 Badania powłok galwanicznych – Ocena wyników badań korozyjnych
  • PN-78/H-04610 Badanie korozji metali – Ocena skorodowanych próbek metali i stopów po badaniach
  • PN-76/H-04601 Korozja metali. Badania laboratoryjne odporności w cieczach i roztworach w temperaturze pokojowej
  • PN-76/H-04602 Korozja metali. Badania laboratoryjne odporności w cieczach i roztworach w temperaturze podwyższonej
  • PN-76/H-04603 Korozja metali. Badania laboratoryjne w obojętnej mgle solnej
  • PN-76/H-04604 Korozja metali. Badania laboratoryjne w warunkach okresowo zmiennych
  • PN-87/H-04605 Ochrona przed korozją – Określenie grubości powłok metodami niszczącymi
  • PN-76/H-04606 Ark.00. Aluminium i stopy aluminium. – Metody badań własności anodowych powłok tlenkowych
    • (90-Ark.01.–, Badanie grubości
    • (90-Ark.02.–, Badanie stopnia uszczelnienia
    • (76-Ark.03.–, Badanie odporności korozyjnej
    • (76-Ark.04.–, Badanie odporności powłok barwionych na działanie światła
    • (76-Ark.05.–, Badanie odporności na ścieranie
    • (76-Ark.06.–, Badanie połysku
  • PN-79/H-04607 Ochrona przed korozją – Elektrolityczne powłoki metalowe. Określanie przyczepności metodami jakościowymi
  • PN-79/H-04613 Ochrona przed korozją – Powłoki chromowe mikroporowate Cr mp – Określenie mikroporowatości
  • PN-80/H-04614 Ochrona przed korozją – Określenie mikrotwardości powłok metalowych
  • PN-84/H-04615 Korozja metali – Badanie laboratoryjne metodą tioacetamidową (metoda TAA)
  • PN-76/H-04621 Korozja metali – Badania polowe w wodach śródlądowych
  • PN-86/H-04623 Ochrona przed korozją – Pomiar grubości powłok metalowych i konwersyjnych metodami nieniszczącymi
  • PN-76/H-04624 Korozja metali – Badanie laboratoryjne przyśpieszone w kwaśnej mgle solnej
  • PN-76/H-04625 Korozja metali – Badania polowe w glebie bez wpływu prądów błądzących
  • PN-87/H-04626 Korozja metali – Badania korozji stykowej w naturalnych warunkach atmosferycznych
  • PN-88/H-04627 Korozja metali – Badanie w naturalnych warunkach środowiska morskiego
  • PN-74/H-04629 Metalowe powłoki elektrolityczne – Badanie plastyczności umownej
  • PN-66/H-04630 Badanie korozji metali – Próby laboratoryjne odporności na działanie korozji międzykrystalicznej
  • PN-63/H-04631 Badanie korozji metali – Laboratoryjne badania żaroodporności stali na powietrzu
  • PN-77/H-04634 Korozja metali – Badanie laboratoryjne w mgle solnej z dodatkiem kwasu octowego i chlorku miedziowego (metoda CASS)
  • PN-77/H-04635 Badania odporności korozyjnej powłok galwanicznych – Próba laboratoryjna powłok niklowych metodą Corrodkote
  • PN-85/H-04636 Korozja metali – Badania laboratoryjne przyśpieszone w atmosferze dwutlenku siarki z kondensacją wilgoci
  • PN-72/H-04637 Ochrona przed korozją- Badania korozyjne w naturalnych warunkach atmosferycznych
  • PN-72/H-04638 Ochrona przed korozją- Badania korozyjne w warunkach magazynowania
  • PN-85/H-04640 Korozja metali – Badania korozyjne laboratoryjne przyśpieszone – Wytyczne ogólne
  • PN-68/H-04650 Klasyfikacja klimatów – Rodzaje wykonania wyrobów technicznych
  • PN-71/H-04651 Ochrona przed korozją- Klasyfikacja i określenie agresywności korozyjnej środowisk
  • PN-73/H-04652 Ochrona przed korozją – Powłoki metalowe i konwersyjne. Podział i oznaczenia
  • PN-79/H-04683 Ochrona przed korozją – Natryskiwanie cieplne – Nazwy i określenia
  • PN-82/H-97005 Ochrona przed korozją – Elektrolityczne powłoki cynkowe
  • PN-83/H-97006 Ochrona przed korozją – Elektrolityczne powłoki niklowe, nikiel-chrom i miedź-nikiel-chrom na stali
  • PN-74/H-97007 Ochrona przed korozją – Elektrolityczne powłoki ołowiane na stali
  • PN-82/H-97008 Ochrona przed korozją – Elektrolityczne powłoki kadmowe
  • PN-83/H-97009 Ochrona przed korozją – Elektrolityczne powłoki niklowe i niklowo-chromowe na miedzi i stopach miedzi
  • PN-81/H-97010 Ochrona przed korozją – Elektrolityczne powłoki srebrne
  • PN-74/H-97011 Ochrona przed korozją – Elektrolityczne powłoki cynowe na stali, miedzi i stopach miedzi
  • PN-78/H-97012 Elektrolityczne powłoki srebrne techniczne
  • PN-83/H-97013 Ochrona przed korozją – Konwersyjne powłoki chromianowe na aluminium
  • PN-81/H-97016 Ochrona przed korozją – Powłoki fosforanowe
  • PN-83/H-97017 Ochrona przed korozją – Elektrolityczne powłoki miedziowo-niklowe i miedziowo-niklowo-chromowe na stopach cynku
  • PN-82/H-97018 Ochrona przed korozją – Konwersyjne powłoki chromianowe na cynku i kadmie
  • PN-82/H-97019 Chemiczne powłoki niklowe – techniczne
  • PN-80/H-97023 Ochrona przed korozją – Anodowe powłoki tlenkowe na aluminium
  • PN-84/H-97030 Ochrona przed korozją – Powłoki elektrolityczne i konwersyjne dla wyrobów użytkowanych w warunkach klimatu tropikalnego
  • PN-74/E-04500 Osprzęt sieci elektroenergetycznych – Powłoki ochronne zanurzeniowe chromianowane
  • BN-74/1071-04 Mikroklimat kopalniany – Oznaczanie szybkości korozji i klasyfikacja agresywności korozyjnej względem stali węglowej zwykłej jakości (PN…)
  • BN-64/1076-01 Żaroodporne dyfuzyjne powłoki aluminiowe na stali, staliwie i żeliwie otrzymywane przy zastosowaniu metalizacji natryskowej – Warunki wykonania i odbioru
  • BN-89/1076-02 Ochrona przed korozją – Powłoki metalizacyjne cynkowe i aluminiowe na konstrukcjach stalowych , staliwnych i żeliwnych – Wymagania i badania > PN-H-04684
  • BN-75/1076-03 Natryskiwane powłoki metalowe, cermetalowe i ceramiczne
  • BN-83/1078-01 Ochrona przed korozją – Zanurzeniowe powłoki aluminiowe – metody badań
  • BN-70/3002-05 Powłoki galwaniczne i konwersyjne dla części maszyn przeznaczonych do pracy w zakładach włókien sztucznych.-Wymagania i badania
  • BN-86/3508-04 Tabor kolejowy- Powłoki metalowe i konwersyjne – Wymagania, badania i wytyczne doboru
  • BN-83/3602-01 Powłoki metalowe i konwersyjne na wyrobach przemysłu motoryzacyjnego – Wymagania i badania
  • BN-84/3702-02 Elektrolityczne powłoki metalowe w okrętownictwie
  • BN-80/3702-03 Powłoki cynkowe zanurzeniowe na wyrobach dla okrętownictwa
  • BN-87/3702-06 Wytyczne zabezpieczenia okrętowych połączeń konstrukcyjnych przed korozją kontaktową
  • BN-75/5220-02 Armatura przemysłowa – Ochrona przed korozją – Wymagania ogólne i ocena wykonania
  • BN-66/5903-01 Narzędzia lekarskie i weterynaryjne – Powłoki ochronne metalowe na narzędziach stalowych -Wspólne wymagania i badania techniczne
  • BN-88/8510- 05 Wyroby galanteryjne – Powłoki galwaniczne- Ogólne wymagania i badania
  • BN-62/1073-01 Powłoki galwaniczne na wyrobach galanteryjnych
  • PN-EN-ISO 582 Natryskiwanie cieplne. Określenie przyczepności metodą odrywania
  • PN-EN-ISO 8501-1 Przygotowanie powierzchni stalowych przed nakładaniem farb i podobnych produktów
  • PN-EN-ISO 22063 Powłoki metalowe i inne nieorganiczne. Natryskiwanie cieplne. Cynk, aluminium i ich stopy.
  • PN-EN-ISO 2064/1991 Powłoki metalowe i inne nieorganiczne – Definicje i określenia dotyczące pomiarów grubości (w opr.)
  • PN-EN-ISO 3892/1980 Powłoki konwersyjne na materiałach metalowych – Oznaczanie masy jednostkowej powłoki. Metody wagowe (w opr.)
  • PN-EN-ISO 1463/1982 Powłoki metalowe i inne nieorganiczne. Pomiar grubości. Metoda mikroskopowa (w opr.)
  • PN-EN-ISO 2177/1985 Powłoki metalowe. Pomiar grubości. Metoda kulometryczna, polegająca na anodowym rozpuszczaniu (w opr.)
  • PN-EN-ISO 2178/1982 Niemagnetyczne powłoki metalowe na podłożu magnetycznym. Pomiar grubości powłoki. Metoda magnetyczna. (w opr.)
  • PN-EN-ISO 2360/1982 Nieprzewodzące powłoki na niemagnetycznym metalu podłoża. Pomiar grubości. Metoda prądów wirowych (w opr.)
  • PN-EN-ISO 2361/1982 Elektrolityczne powłoki niklowe na podłożu magnetycznym i niemagnetycznym. Pomiar grubości powłok. Metoda magnetyczna (w opr.)

###Normy serii ISO 9000 oraz ISO 14000

Są to wzmiankowane już normy dotyczące zarządzania jakością i zapewnienia jakości, coraz szerzej wprowadzane w kraju i praktycznie niezbędne przy planowaniu eksportu wyrobów do krajów Wspólnoty Europejskiej, USA, Japonii. Normy ISO 14000 dotyczą dodatkowo normalizacji wymagań ochrony środowiska. Poniżej przedstawiamy spis podstawowych norm z tej dziedziny, opracowanych w kraju lub przez ISO.

  • Pr PN-ISO 8402 Zarządzanie jakością i zapewnienie jakości. Terminologia
  • Pr PN-ISO 9000-1 Normy dotyczące zarządzania jakością i zapewnienia jakości. Wytyczne wyboru i stosowania.
  • Pr PN-ISO 9000-2 Normy dotyczące zarządzania jakością i zapewnienia jakości. Ogólne wytyczne stosowania ISO 9001, ISO 9002, ISO 9003 (projekt do ankiety adresowanej).
  • PN-ISO 9000-3:1994 Normy dotyczące zarządzania jakością i zapewnienia jakości. Wytyczne do stosowania normy ISO 9001 podczas opracowywania, dostarczania i obsługiwania oprogramowania.
  • PN-ISO 9000-4:1996 Normy dotyczące zarządzania jakością i zapewnienia jakości. Przewodnik dotyczący zarządzania programem niezawodności.
  • PN-ISO 9001:1996 Systemy jakości. Model zapewnienia jakości w projektowaniu, pracach rozwojowych, produkcji, instalowaniu, serwisie.
  • PN-ISO 9002:1996 Systemy jakości. Model zapewnienia jakości w produkcji, instalowaniu i serwisie.
  • PN-ISO 9003:1996 Systemy jakości. Model zapewnienia jakości w kontroli i badaniach końcowych.
  • PN-ISO 9004-1:1996 Zarządzanie jakością i elementy systemu jakości. Wytyczne.
  • PN-ISO 9004-2:1994 Zarządzanie jakością i elementy systemu jakości. Wytyczne dotyczące usług.
  • PN-ISO 9004-3:1996 Zarządzanie jakością i elementy systemu jakości. Wytyczne dotyczące materiałów wytwarzanych w procesach ciągłych.
  • PN-ISO 9004-4 + AC1:1996 Zarządzanie jakością i elementy systemu jakości. Wytyczne dotyczące doskonalenia jakości.

###Rozszerzenia systemu ISO 9000

  • ISO 10011-1 Internal Quality System Auditing
  • ISO 10011-2 Qualification Criteria for Quality Auditor
  • ISO 10011-3 Management of an Audit Program on Auditing
  • ISO 10012:1992 (Pt.1,2) Quality assurance requirements for measuring equipment (Wymagania zapewnienia jakości wyposażenia pomiarowego).

###Seria ISO 14000 – Normalizacja systemu ochrony środowiska

  • ISO 14001 Environmental Management Systems – Specification with Guidance for Use
  • ISO 14004 Environmental Management Systems – General Guidelines on Principles, Systems and Supporting Techniques.
  • ISO 14010 Guidelines for Environmental Auditing – General Principles.
  • ISO 14011 Guidelines for Environmental Auditing – Audit Procedures – Auditing of Environmental Management Systems.
  • ISO 14012 Guidelines for Environmental Auditing – Qualification Criteria for Environmental Auditors.
  • ISO 14020-21 Environmental Labelling (projekty)