Srebrzenie chemiczne

galwanizernie • 15 Kwiecień 2017

Powłoki srebra osadza się na drodze chemicznej przez redukcję z roztworów zawierających substancje redukujące, w cząsteczce których występuje grupa aldehydowa – CHO (aldehyd mrówkowy, glukoza). Chociaż wymienione reduktory nie należą do zbyt silnych, to ich zastosowanie w zupełności wystarcza do osadzenia warstewki srebra.

Proces chemicznego srebrzenia najczęściej prowadzi się w roztworach alkalicznych, w których srebra znajduje się w postaci kompleksu amoniakalnego. Takie związki są niezwykle nietrwałe w obecności reduktora i stąd przygotowując roztwór do chemicznego srebrzenia przygotowuje się go w dwu oddzielnych roztworach. W jednym mamy roztwór związków amionosrebrowych w drugim reduktor. Związki aminosrebrowe w stanie suchym mają właściwości wybuchowe i dlatego nie można dopuścić do wyschnięcia pierwszego roztworu.

Przygotowanie roztworu aminozwiązku srebra przeprowadza się najczęściej przez rozpuszczenie azotanu srebra w możliwie małej ilości wody i następnie dodawanie przy energicznym mieszaniu wodorotlenku amonowego. Stosuje się do tego celu 12% roztwór wody amoniakalnej. Woda amoniakalna dodawana jest tak długo, aż brunatny osad wodorotlenku srebrowego ulegnie całkowitemu rozpuszczeniu. Następnie dodaje się kroplami 5-10% roztwór azotanu srebrowego do momentu powstania zmętnienia. Po przesączeniu i uzupełnieniu wodą roztwór aminozwiązku srebra jest gotowy.

Srebrzenie chemiczne prowadzone jest metodami:

  • przez zanurzenie
  • natryskowo
  • przez pocieranie

Srebrzenie chemiczne przez zanurzenie prowadzi się najczęściej w kąpielach o składzie:

Kąpiel z formaldehydem

Roztwór zawierający srebro
Składnik Ilość
Azotan srebra 20 g
Woda amoniakalna(25%) do rozpuszczenia osadu wodorotlenku srebra
Woda do 1 litra
Roztwór reduktora
Składnik Ilość
Formaldehyd (40%) 52,5 cm³
Woda do 1 litra

Do użytku bierze się równe objętości obu roztworów.

Kąpiel z cukrem inwertowanym

Roztwór zawierający srebro
Składnik Ilość
Azotan srebra 20 g
Woda amoniakalna (12%) do rozpuszczenia osadu wodorotlenku srebra
Woda do 1 litra
Roztwór reduktora
Składnik Ilość
Cukier trzcinowy 75 g
Kwas siarkowy 1,5 cm³
Woda do 1 litra

Roztwory zależy używać w stosunku 20 cz. obj. roztworu srebra na 3 cz. obj. roztworu reduktora.

Kąpiel cukrowo-formaldehydowa

Roztwór zapasowy I
Składnik Stężenie
Azotan srebra 235 g/l
Amoniak w przeliczeniu na NH3 47 g/l
Roztwór zapasowy II
Składnik Stężenie
Wodorotlenek sodowy 240 g/l
Amoniak w przeliczeniu na NH3 240 g/l
Roztwór zapasowy III
Składnik Stężenie
Glukoza bezwodna 120 g/l
Formaldehyd 40% 120 cm³
Roztwór zapasowy IV
Składnik Stężenie
Azotan srebra 100 g/l

Z tak przygotowanych roztworów sporządza się roztwory robocze:

Roztwór roboczy I sporządza się przez zmieszanie 260 cm³ roztworu zapasowego I i 130 cm³ roztworu zapasowego II. Następnie dodaje się 6 cm³ stężonego kwasu azotowego, po czym intensywnie mieszając wkrapla się amoniak do chwili zupełnego wyklarowania się roztworu i dodaje 10 – 15 cm³ roztworu zapasowego IV. Całość uzupełnia się wodą do objętości 4 l. W razie obecności osadu roztwór należy przefiltrować.

Roztwór roboczy II otrzymuje się przez dopełnienie 250 cm³ roztworu zapasowego III wodą destylowaną do objętości 4 l.

Do użytku bierze się równe objętości roztworów roboczych I i II.

Kąpiel hydrazynowo-glioksalowa

Roztwór zawierający srebro
Składnik Ilość
Azotan srebra 19 g
Woda amoniakalna (12%) do rozpuszczenia osadu wodorotlenku srebra
Woda do 1 litra
Roztwór reduktora
Składnik Ilość
Siarczan hydrazyny 16,5 g
Glioksal 30% 142 cm³
Woda do 1 litra

Do użytku bierze się równe objętości obu roztworów.

Kąpiel Srebrzenie zanurzeniowe Srebrzenie natryskowe
Kąpiel z formaldehydem można stosować  
Kąpiel z cukrem inwertowanym można stosować  
Kąpiel cukrowo-formaldehydowa można stosować można stosować
Kąpiel hydrazynowo-glioksalowa można stosować można stosować

Do wykonywania poprawek na przedmiotach posrebrzanych oraz do srebrzenia styków elektrycznych można stosować srebrzenie przez pocieranie. W tym celu sporządza się odpowiednie pasty przez ucieranie w moździerzu początkowo na sucho a następnie dodając wodę tak aby uzyskać papkę. Srebrzenie przez pocieranie wykonuje się nanosząc i rozprowadzając na powierzchni przedmiotu za pomocą szmatki, kawałka skóry lub korka jedna z past o następującym składzie :

Nazwa składnika Wzór chemiczny Zawartość
1 2 3 4
Chlorek srebrowy AgCl 132,8 132,8 160 30
Chlorek sodowy NaCl 100 200 420 80
Węglan potasowy Na2CO3 200 - - -
Kreda szlamowana   150 - - -
Winian potasowy K2C4H4O6 - 200 420 80